Bloedvaten kunnen betrokken worden in een veralgemeend reumatisch ontstekingsproces. Vasculitis verwijst naar een reumatische ontsteking van de bloedvatwand, waardoor de wand verdikt en de opening van het bloedvat vernauwt. Een belangrijk gevolg daarvan is verminderde bloeddoorstroming en weefselschade.
Soms treedt vasculitis op los van andere reumatische aandoeningen (primaire vasculitis); in andere gevallen maakt de vasculitis deel uit van een breder ziektecomplex (secundaire vasculitis, samengaand met verschijnselen van lupus of reumatoïde artritis). In sommige omstandigheden kunnen typische reuma-antistoffen worden gevonden.
De symptomen zijn heel erg afhankelijk van het precieze type vasculitis, van de grootte van de aangetaste bloedvaten (kleine of grote vaten) en de locatie ervan. Vasculitis van grotere bloedvaten ter hoogte van de spieren of de huid kan leiden tot wonden die moeilijk genezen.
Huidvasculitis bij reumatoïde artritis
Reumatoïde vasculitis kan verschillende organen aantasten, met inbegrip van de huid.
Bij reumatoïde artritis is vasculitis of bloedvatontsteking een ontsteking van meestal kleine of middelgrote bloedvaten. Grote bloedvaten zijn bijna nooit ontstoken. De ontsteking treedt meestal op in de huid of de nagelriemen en is te zien aan een roodblauwe of roodbruine verkleuring van de huid. Ook kunnen er wondjes zijn.
Vasculitis treedt vaak op bij mensen die al reumaknobbels hebben, waarbij de ontsteking op het topje van het knobbeltje als een roodblauw puntje te zien is. Mogelijk zijn reumaknobbels een lichte vorm van vasculitis. Deze reumaknobbels worden ook wel noduli genoemd (enkelvoud is ‘nodulus’). De behandeling is heel erg afhankelijk van het type en de uitgebreidheid van de vasculitis. Vaak is cortisonetherapie noodzakelijk, al dan niet gecombineerd met andere immuunonderdrukkende medicijnen. Alleen bij complicaties (perforatie) is chirurgisch ingrijpen een indicatie. Belangrijk is dat wondjes schoon blijven. Bij een infectie met een bacterie is een antibioticum nodig. Als de wonden groot zijn en de vasculitis goed behandeld is, kan plastische chirurgie nodig zijn om de wonden sneller dicht te laten groeien.
Vasculitis, omschreven als een ontsteking van de kleine bloedvaten, wordt regelmatig gezien bij reumatoïde artritis die niet onder controle is. Meest voorkomend bij reumatoïde artritispatiënten zijn verzweringen aan het been die wellicht heel moeilijk te genezen zijn.
Welke patiënten met reumatoïde artritis kunnen vasculitis krijgen?
Over het algemeen kan reumatoïde vasculitis voorkomen bij personen die minstens tien jaar ernstig ziek zijn, met aantasting van talrijke gewrichten, reumaknobbeltjes en een hoge concentratie reumafactor in het bloed. Minder dan vijf procent van de mensen met reumatoïde artritis krijgen huidvasculitis.
Sinds de behandeling erg verbeterd is komt reumatoïde vasculitis veel minder vaak voor.
Waardoor raken de vaten beschadigd?
Meestal ontstaat vasculitis door de vorming van antistoffen. Antistoffen worden aangemaakt door ons afweersysteem om indringers onschadelijk te maken, bijvoorbeeld bacteriën. Het lichaam gaat dan antistoffen aanmaken die precies passen op het oppervlak van deze bacterie. De antistoffen plakken er als het ware aan vast. Er worden klontjes gevormd in de bloedbaan bestaande uit bacteriën en antistoffen. Deze klontjes kunnen blijven hangen in de vaten, vastplakken aan de wand. Ze blijven vooral hangen in de kleinste vaatjes, zoals de haarvaten van de huid en in de nieren. De klontjes bestaande uit antistoffen en antigenen (antigeen = iets waartegen de antistoffen gericht zijn, bijvoorbeeld een bacterie of een virus of een geneesmiddel) worden immuuncomplexen genoemd. De immuuncomplexen worden uiteindelijk opgeruimd door de cellen van ons afweersysteem (de witte bloedlichaampjes: leukocyten, lymfocyten en macrofagen). Bij het opruimen van de immuuncomplexen kan de vaatwand beschadigd raken. Hierdoor ontstaat lekkage maar ook bloedstolsels in het vat.
Vasculitis bij auto-immuunziekten
Het antigeen waartegen de antistoffen gericht zijn is niet altijd een lichaamsvreemd element zoals een bacterie, het kunnen ook lichaamseigen bestanddelen zijn. Dit is het geval bij ziekten zoals reumatoïde artritis, ook auto-immuunziekten genoemd.
Bron: RA Liga vzw
